Chronisch ziek en werk: wanneer is het verstandig om je ziek te melden?
Heb je een chronisch-progressieve ziekte, zoals Parkinson, Alzheimer of ALS? Dan wil je vaak zo lang mogelijk blijven werken. Misschien ga je minder uren werken, draag je taken over of kies je voor een minder belastende functie. Dat kan logisch voelen, maar het is belangrijk om hierbij ook stil te staan bij de gevolgen voor je inkomen en een eventuele latere WIA-uitkering.
Pas op voor een medische afzakker
Als je vanwege je gezondheid structureel minder gaat werken of ander, lager betaald werk gaat doen zonder je ziek te melden, kan sprake zijn van een zogenaamde medische afzakker. Dat kan gevolgen hebben voor onder meer je inkomen, pensioen en sociale zekerheid.
Juist daarom is het verstandig om vóórdat je afspraken maakt over minder uren, ander werk of een lager salaris, goed te laten beoordelen wat dit voor jouw positie betekent. Een gedeeltelijke ziekmelding kan bijvoorbeeld passender zijn dan het definitief aanpassen van je arbeidscontract.
Welke rechten heb je als werknemer met een chronische ziekte?
Als werknemer met een chronische ziekte heb je recht op loondoorbetaling tijdens ziekte, ontslagbescherming gedurende de eerste 104 weken en begeleiding bij re-integratie. Je werkgever is verplicht actief mee te werken aan je herstel en terugkeer naar werk, en mag je in die periode niet zomaar ontslaan.
Concreet betekent dit het volgende:
- Loondoorbetaling: Je werkgever betaalt minimaal 70% van je brutoloon door tijdens de eerste twee ziektejaren, tot het wettelijk maximumdagloon. In het eerste jaar geldt bovendien ten minste het wettelijk minimumloon. Veel cao’s bieden gunstigere afspraken, zoals 100% van het brutoloon in het eerste jaar.
- Ontslagbescherming: Gedurende de eerste 104 weken van arbeidsongeschiktheid geldt een ontslagverbod. Je werkgever kan je in die periode niet ontslaan vanwege je ziekte.
- Recht op begeleiding: Je hebt recht op ondersteuning van een bedrijfsarts en, indien nodig, een arbeidsdeskundige. Bij een verschil van inzicht over je belastbaarheid kun je een second opinion aanvragen bij een andere bedrijfsarts, of een deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV.
- Recht op aanpassingen: Je werkgever is verplicht te onderzoeken of aanpassingen in je werk mogelijk zijn, zoals andere taken, aangepaste werktijden of hulpmiddelen.
Het is goed om te weten dat een WIA-uitkering of zelfs volledige arbeidsongeschiktheid niet automatisch het einde van je dienstverband betekent. Je arbeidsovereenkomst blijft in principe bestaan, tenzij werkgever en werknemer samen besluiten deze te beëindigen of de werkgever na twee jaar een ontslagvergunning aanvraagt.
Hoe werkt het re-integratieproces bij een chronische ziekte?
Het re-integratieproces verloopt volgens de stappen van de Wet verbetering poortwachter. Samen met jou en de bedrijfsarts onderzoekt je werkgever eerst of je kunt terugkeren in je eigen werk, eventueel met aanpassingen. Als daarover twijfel bestaat, kan een arbeidsdeskundige onderzoeken of je eigen werk passend is of passend kan worden gemaakt. Lukt dat niet, dan wordt gekeken naar ander passend werk binnen of buiten de organisatie.
De re-integratie volgorde ziet er als volgt uit:
- Volledige werkhervatting van het eigen werk zonder aanpassingen in alle taken en uren
- Een volledige of gedeeltelijke hervatting van het eigen werk met aanpassingen, zoals andere uren, taken of hulpmiddelen
- Ander passend werk binnen de eigen organisatie (spoor 1)
- Passend werk bij een andere werkgever (spoor 2)
Bij een progressieve ziekte is de belastbaarheid vaak wisselend. Het UWV kijkt niet alleen naar wat je op een goede dag kunt, maar naar wat je duurzaam kunt volhouden. Daarbij spelen goede en slechte dagen, de frequentie van terugvallen, herstel na inspanning en bijwerkingen van medicatie allemaal een rol. Dit wordt het dagverhaal genoemd en is een belangrijk onderdeel van de beoordeling.
Een spoor 2-traject, waarbij wordt gezocht naar werk bij een andere werkgever, start vaak rond het eerste ziektejaar. Alle stappen moeten worden vastgelegd in het re-integratiedossier, want het UWV beoordeelt bij de WIA-aanvraag of de juiste stappen tijdig en in de juiste volgorde zijn gezet. Zijn de inspanningen onvoldoende, dan kan het UWV een loonsanctie opleggen aan de werkgever, waardoor de loondoorbetalingsperiode verlengd wordt.
Zet de eerste stap richting rust en zekerheid
Deskundige begeleiding geeft niet alleen rust,
maar vergroot ook de kans op een voorspoedige procedure bij het UWV.
Wat is het verschil tussen WIA, WW en een ziektewetuitkering?
De WIA, de WW en de Ziektewet zijn drie verschillende uitkeringsvormen met elk een eigen doel en doelgroep. De Ziektewet is bedoeld voor mensen zonder werkgever die ziek worden, de WW voor mensen die werkloos zijn, en de WIA voor mensen die na twee jaar ziekte niet meer volledig kunnen werken.
Ziektewetuitkering
De Ziektewet is een vangnet voor werknemers die ziek worden maar geen werkgever hebben die loon doorbetaalt. Dit geldt bijvoorbeeld voor mensen met een tijdelijk contract dat afloopt tijdens ziekte, of voor mensen die ziek worden vanuit de WW. In dat geval neemt het UWV de begeleiding en re-integratie over van de werkgever.
WW-uitkering
De Werkloosheidswet (WW) biedt een tijdelijke uitkering aan werknemers die werkloos zijn geraakt en actief werk zoeken. Word je ziek vanuit de WW, dan wordt je WW-uitkering vervangen door een Ziektewetuitkering. De duur van je WW-uitkering heeft later ook invloed op de duur van een eventuele loongerelateerde WGA-uitkering.
WIA-uitkering
De WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) is een werknemersverzekering voor mensen die na 104 weken ziekte nog steeds niet volledig kunnen werken en daardoor inkomensverlies lijden. Binnen de WIA zijn er twee uitkeringsvormen: de WGA-uitkering voor mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn (35-80%) of volledig maar met kans op herstel, en de IVA-uitkering voor mensen die volledig en blijvend arbeidsongeschikt zijn (80-100% zonder uitzicht op herstel). Het arbeidsongeschiktheidspercentage is feitelijk een inkomensverliespercentage: het UWV vergelijkt je oude loon met wat je volgens het UWV nog kunt verdienen in passende functies.
Hoe bereid je je voor op de WIA-keuring?
De voorbereiding op de WIA-keuring begint met het goed in kaart brengen van je dagelijks functioneren: niet alleen op je beste dagen, maar juist hoe een gemiddelde dag eruitziet, inclusief slechte dagen, vermoeidheid en herstelperiodes. De verzekeringsarts beoordeelt wat je duurzaam kunt volhouden, niet wat je incidenteel kunt presteren.
Praktische stappen om je goed voor te bereiden:
- Houd een dagboek bij: Noteer gedurende een representatieve periode hoe je dagen verlopen, welke activiteiten je doet en hoeveel herstel je daarna nodig hebt. Dit dagverhaal is een belangrijk onderdeel van het gesprek met de verzekeringsarts.
- Verzamel medische informatie: Zorg dat je behandelend artsen op de hoogte zijn van de keuring en bereid zijn informatie aan te leveren over je diagnose, behandeling en beperkingen.
- Dien de aanvraag op tijd in: De WIA-aanvraag moet worden ingediend tussen de 88e en 93e week na je eerste ziektedag. Je bent hier zelf verantwoordelijk voor.
- Controleer het re-integratiedossier: Zorg dat alle re-integratiestappen goed zijn vastgelegd. Het UWV beoordeelt niet alleen je medische situatie, maar ook of werkgever en werknemer voldoende inspanningen hebben geleverd.
- Wees volledig en eerlijk: Vertel tijdens het gesprek met de verzekeringsarts ook over je slechte dagen, bijwerkingen van medicatie en de impact van je aandoening op je dagelijks leven thuis en op het werk.
De uitkomst van de keuring wordt vastgelegd in een Functionele Mogelijkhedenlijst (FML). Op basis daarvan bepaalt een arbeidsdeskundige welke functies je theoretisch nog kunt uitvoeren en wat je resterende verdiencapaciteit is. Het verschil tussen je oude loon en die resterende verdiencapaciteit bepaalt je arbeidsongeschiktheidspercentage. Wil je weten hoe wij je hierbij kunnen ondersteunen, bekijk dan onze begeleidingsmodules.
Wat kun je doen als je het niet eens bent met de WIA-beslissing?
Als je het niet eens bent met de WIA-beslissing, kun je bezwaar maken bij het UWV. Dit moet je doen binnen zes weken na de datum van de beschikking. Een goede medische onderbouwing is daarbij essentieel, want de beslissing draait niet alleen om je diagnose, maar om de vraag of je beperkingen duurzaam zijn en wat je nog kunt verdienen.
Een veelvoorkomend geschilpunt is het onderscheid tussen een WGA- en een IVA-uitkering. Iemand kan volledig arbeidsongeschikt zijn (80-100%) en toch een WGA-uitkering ontvangen, als de verzekeringsarts nog een kans op herstel verwacht. Bij bezwaar is het dan vooral belangrijk om medisch te onderbouwen dat verbetering niet te verwachten is.
Andere redenen om bezwaar te maken zijn:
- Je bent het niet eens met de vastgestelde beperkingen in de Functionele Mogelijkhedenlijst
- Je vindt dat de geselecteerde functies niet passend zijn bij je belastbaarheid
- Je arbeidsongeschiktheidspercentage is lager dan 35%, waardoor je geen recht hebt op WIA maar mogelijk wel op WW
- Je gezondheid is verslechterd en je wilt een herbeoordeling aanvragen om alsnog voor een IVA-uitkering in aanmerking te komen
Let op: in beginsel kan een bezwaarprocedure kan ook leiden tot een lager arbeidsongeschiktheidspercentage. Het is daarom verstandig om je bezwaar goed voor te bereiden en je te laten ondersteunen door iemand met kennis van het WIA-proces.
Hoe UwVerzuimregisseur helpt chronische ziekte en werk
Ervaar je het WIA‑traject als ingewikkeld en emotioneel zwaar? Wij zorgen voor rust, overzicht en zekerheid — vanaf je ziekmelding tot en met de WIA‑aanvraag. Ons team van arbeidsdeskundigen, financieel planners, ervaringsdeskundigen én juristen begrijpt zowel de regels als de dagelijkse impact van een chronische ziekte. Daardoor krijg je ondersteuning die klopt bij de wet én bij jouw werkelijkheid.
Wat wij voor je doen:
✔ Voorbereiding op medische keuringen
We helpen je jouw klachten en beperkingen helder uit te leggen, zodat UWV‑professionals een realistisch beeld krijgen.
✔ Hulp bij alle formulieren en documenten
Wij begeleiden je stap voor stap door de WIA‑aanvraag, zodat niets wordt vergeten.
✔ Strategisch re‑integratieadvies
We kijken naar je mogelijkheden én toekomst, zodat je weer grip en richting krijgt.
✔ Ondersteuning bij UWV‑gesprekken
Wij staan naast je en bewaken dat jouw verhaal volledig en eerlijk wordt overgebracht.
✔ Financieel inzicht
We berekenen je netto‑inkomen en geven duidelijkheid over IVA, WGA en aanvullende verzekeringen.
Je staat er niet alleen voor
Heb je vragen over je verzuim-, re‑integratie‑ of WIA‑traject? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend intakegesprek.