IVA-uitkering: Jouw rechten en plichten

Werk je in loondienst bij een Nederlandse werkgever? Dan ben je automatisch verzekerd voor arbeidsongeschiktheid via de wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA). De WIA is één van de drie verplichte werknemersverzekeringen, naast de Werkloosheidswet (WW) en de Ziektewet (ZW).

Binnen de WIA zijn er twee soorten uitkeringen:

• IVA: Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten
• WGA: Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten

Het verschil tussen de twee uitkeringen zit in de mate van arbeidsongeschiktheid en of je klachten blijvend zijn. In dit artikel leggen we je stap voor stap uit wat een IVA-uitkering is, wanneer je er recht op hebt, hoe je deze aanvraagt en wat je rechten en plichten zijn. In een andere blog vertellen we je alles over de WGA.

Wanneer heb je recht op een IVA-uitkering?

Een IVA-uitkering is bedoeld voor werknemers die volledig én duurzaam arbeidsongeschikt zijn. Maar wat betekent dat precies?

• Volledig arbeidsongeschikt: Je kunt nog maar 20% of minder van je oude loon verdienen.
• Duurzaam arbeidsongeschikt: Er is op lange termijn nauwelijks kans op herstel, of je situatie is medisch stabiel of zelfs verslechterend.

Heb je een progressieve ziekte zoals MS, ALS of Parkinson, en is duidelijk dat je niet meer kunt werken? Dan kom je waarschijnlijk in aanmerking voor een IVA-uitkering.

Belangrijk: Het UWV bepaalt of je een IVA- of WGA-uitkering krijgt. Je vraagt dus niet specifiek een IVA-uitkering aan.

Wat is het verschil tussen IVA en WGA?

Het grote verschil zit in de mate van arbeidsongeschiktheid én het feit of je klachten wel of niet blijvend zijn.

Volgens de wet WIA ben je gedeeltelijk arbeidsongeschikt wanneer je door ziekte niet langer in staat bent om meer dan 65% van je oude loon te verdienen, zonder dat sprake is van volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid. Je komt dan in aanmerking voor een WGA-uitkering.

Ben je niet langer in staat om meer dan 20% van je oude loon te verdienen en is er sprake van blijvende of toenemende klachten? Dan krijg je mogelijk een IVA-uitkering.

Wanneer vraag je een WIA-uitkering aan?

Binnen de WIA zijn er twee momenten waarop je een uitkering kunt aanvragen:

• WIA-aanvraag bij einde wachttijd (reguliere aanvraag) – Vanaf 88 weken ziekte, uiterlijk voor week 93 van je verzuimtraject.
• Vervroegde WIA-aanvraag – Vanaf 3 weken ziekte, uiterlijk voor week 68 van je verzuimtraject.

Reguliere WIA-aanvraag na de wachttijd

Bij langdurige ziekte krijg je automatisch te maken met het UWV. Je ontvang een brief rond de 88e week van je ziekteverzuim met uitleg over je aanstaande WIA-aanvraag. Vanaf deze datum kun je een WIA-uitkering aanvragen. Je vraagt deze online aan via de website van het UWV met je DigiD. Je hebt hiervoor het re-integratieverslag nodig vanuit je werkgever. Meer informatie hierover is te vinden in onze blog over de WGA.

Belangrijk: Vraag je WIA-uitkering aan voor de 93e week van je verzuimtraject. Ben je te laat? Dan kan je uitkering later ingaan.

Vier mogelijke uitkomsten van je WIA-aanvraag

• IVA-uitkering – Je bent volledig én duurzaam arbeidsongeschikt.
• WGA-uitkering – Je bent gedeeltelijk arbeidsongeschikt of er is kans op herstel.
• Loonsanctie – Je re-integratietraject was onvoldoende. Je werkgever moet dit herstellen voordat je opnieuw een WIA-aanvraag kunt doen. De verlenging van de loondoorbetaling bij ziekte is maximaal 52 weken.
• Geen WIA-uitkering – Je bent minder dan 35% arbeidsongeschikt. Mogelijk heb je recht op een WW-uitkering.

De vervroegde WIA-aanvraag

Soms is het al eerder duidelijk dat je nu en in de toekomst niet of nauwelijks meer kunt werken. Dit kan bijvoorbeeld door een ernstig ongeval of een chronische of progressieve aandoening. In dat geval hoef je niet te wachten tot de 104 weken verzuim voorbij zijn. Je kunt dan vervroegd een WIA-uitkering aanvragen bij het UWV.

Vervroegde WIA-aanvraag, vervroegde IVA-aanvraag en WIA-aanvraag met verkorte wachttijd betekenen allemaal hetzelfde: er wordt uitsluitend een IVA-uitkering toegekend.

Je werkgever of de bedrijfsarts kan deze aanvraag niet voor je doen. Je kunt de aanvraag alleen zelf indienen of iemand machtigen die je vertrouwt. De aanvraag is vrijwillig: je mag ook wachten tot het moment van de ‘reguliere’ WIA-aanvraag. Laat je goed informeren over de voor- en nadelen van een vervroegde WIA-aanvraag, zodat je een weloverwogen keuze maakt.

Belangrijk om te weten

Net zoals bij de reguliere WIA-aanvraag kun je een vervroegde aanvraag maar één keer doen. Daarom is het belangrijk dat je bedrijfsarts en je behandelend specialist hierbij nauw betrokken zijn. Een goede voorbereiding is essentieel voor een voorspoedige procedure en vergroot de slagingskans.

Voor een vervroegde WIA-aanvraag moet je bedrijfsarts een verklaring afgeven waarin staat dat er geen kans op herstel is.

Let op: een WGA-uitkering kan niet vervroegd worden aangevraagd.

Het UWV neemt een vervroegde WIA-aanvraag alleen in behandeling als je bedrijfsarts verklaart dat er geen behandelmogelijkheden meer zijn. Het gaat hierbij uitsluitend om behandelingen die gericht zijn op herstel of verbetering van je functioneren. Behandelingen die alleen bedoeld zijn om de progressie van je klachten te vertragen of je kwaliteit van leven te verbeteren, tellen niet mee.

Heb je geen loon, maar ontvang je een Ziektewetuitkering? Dan gelden deze eisen niet en is een verklaring van de bedrijfsarts niet noodzakelijk.

Verklaring bedrijfsarts

Je bedrijfsarts vult jouw diagnose, prognose en behandeling in op het formulier ‘Verklaring bedrijfsarts’. Dit formulier en je medisch dossier ontvang je van je bedrijfsarts of arbodienst. Upload je medisch dossier samen met je WIA-aanvraag via het UWV-portaal, of stuur het daarna per aangetekende post naar het UWV. Zet op de envelop duidelijk ‘medisch geheim’ voor een zorgvuldige verwerking van je gegevens.

Wat gebeurt er daarna?

Het UWV beoordeelt jouw aanvraag. Zien zij nog mogelijkheden dat je beperkingen nog zullen verbeteren? Dan wordt je vervroegde WIA-aanvraag afgewezen. Dat betekent gelukkig niet dat je helemaal geen WIA-uitkering kunt krijgen. Vanaf 88 weken na je eerste ziektedag kun je alsnog de reguliere WIA-aanvraag indienen.

Belangrijke termijnen voor de WIA:

• Je kunt een vervroegde WIA-aanvraag doen vanaf 3 weken ziekteverzuim.
• Je moet deze aanvraag uiterlijk vóór de 68e week na je ziekmelding indienen.
• Na 68 weken is alleen de reguliere aanvraag nog mogelijk.
• De reguliere WIA-aanvraag kan tussen week 88 en week 93
• Niet eens met de beslissing? Je hebt 6 weken de tijd om bezwaar te maken.

Herstelmelding en contractwijzigingen: voorkom deze fout

Pas je arbeidsovereenkomst niet aan om een ziekmelding te voorkomen of vroegtijdig te beëindigen. Dit kan leiden tot een zogenaamde medische afzakker. Dit heeft grote gevolgen voor:

• Je loon
• Je toekomstige WIA-uitkering
• Aanvullende verzekeringen zoals WGA-hiaat en WIA-excedent
• Je pensioenopbouw
• Je arbeidsongeschiktheidspensioen
• De hoogte van je transitievergoeding

De hoogte van je IVA-uitkering

De hoogte van je IVA-uitkering is 75% van het loon dat je gemiddeld verdiende in het jaar vóór je ziekmelding. Het UWV berekent dit op basis van je Sociaal Verzekeringsloon (SV-loon). Dit is het loon waarover je belasting hebt betaald. Het SV-loon wordt ook wel SVW-loon genoemd of loon voor loonheffing. Je vindt dit terug op je loonstrook.

• Vakantiegeld bij IVA – Ook met een IVA-uitkering heb je recht op 8% vakantiegeld. Dit wordt maandelijks ingehouden op je uitkering en in mei uitgekeerd.
• Toeslag bij een te IVA-uitkering – Kom je na toekenning van de IVA-uitkering onder het sociaal minimum? Dan kun je via het UWV een toeslag aanvragen.
• Tegemoetkoming arbeidsongeschikten – De tegemoetkoming arbeidsongeschikten is een jaarlijkse bijdrage van het UWV voor mensen met een WIA-, WAO-, WAZ- of Wajong-uitkering. Het bedrag wordt automatisch uitgekeerd, meestal in september. Je hoeft hiervoor niets aan te vragen.
• Hogere uitkering bij langdurige hulp of verzorging – Als je langdurige hulp of verzorging nodig hebt door ziekte of beperking, moet je dit doorgeven aan het UWV. Dit kan invloed hebben op je uitkering of rechten. Je geeft de wijziging eenvoudig online door via Mijn UWV met je DigiD.

Bezwaarprocedure bij afwijzing van een vervroegde WIA-aanvraag

Het kan gebeuren dat het UWV een andere beslissing neemt dan je had verwacht of gehoopt. Bijvoorbeeld omdat het UWV denkt dat er nog mogelijkheden zijn om je beperkingen te verbeteren. Of omdat zij van mening zijn dat je niet voor minimaal 80% arbeidsongeschikt bent en dus geen recht hebt op een (vervroegde) IVA-uitkering.

Wat kun je doen bij een afwijzing IVA?

Ben je het niet eens met de beslissing? Dan kun je bezwaar maken. Dit is geregeld in de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Een bezwaarprocedure start je door een bezwaarschrift in te dienen. Daarin moet je duidelijk aangeven:

• Waarmee je het niet eens bent
• Waarom je het niet eens bent (de bezwaargronden)

Het UWV beoordeelt je aanvraag opnieuw op basis van deze bezwaargronden. Dit gebeurt met een andere verzekeringsarts en een andere arbeidsdeskundige.

Hulp bij bezwaar UWV

Onze gespecialiseerde jurist kan je helpen bij:

• Het opstellen van bezwaargronden
• Begeleiding tijdens de volledige bezwaarprocedure
• Ben je verzekerd voor rechtsbijstand (module inkomen)? Dan kunnen wij de kosten van onze begeleiding declareren bij je rechtsbijstandverzekering.
• Ondersteuning bij de hoorzitting.

Belangrijke termijn

Je bezwaarschrift moet binnen zes weken na de datum van de UWV-beschikking bij het UWV binnen zijn. Verstuur je bezwaarschrift aangetekend, zodat je kunt bewijzen dat je op tijd bezwaar hebt gemaakt.

Rechten en plichten tijdens een IVA-uitkering

Als je een IVA-uitkering krijgt, heb je zowel rechten als plichten. Natuurlijk heb je recht op de uitkering zelf (als deze is toegekend) en, zoals eerder besproken, het recht om bezwaar te maken tegen een beslissing van het UWV. Daarnaast heb je recht op:

• Re-integratie: ondersteuning als je weer wilt werken.
• Privacy: jouw medische gegevens worden vertrouwelijk behandeld.
• Inzage in je eigen gegevens: je mag altijd je dossier bekijken.
• Reiskostenvergoeding: voor afspraken met het UWV, als je enkele reisafstand meer dan 15 kilometer is.

Welke plichten heb je?

Naast rechten heb je ook verplichtingen. Zo moet je:

• Het UWV actief informeren over veranderingen in je inkomen, gezondheid of woonsituatie (informatieplicht).
• Meewerken aan onderzoeken van het UWV.
• Eventuele aanwijzingen van de verzekeringsarts opvolgen.

Looptijd van je IVA-uitkering

Als het UWV vaststelt dat je duurzaam niet meer in staat bent om te werken en je situatie niet verandert, ontvang je een IVA-uitkering tot je AOW-leeftijd. Je hoeft geen re-integratieverplichtingen na te komen en er zijn geen herbeoordelingen.

Wel heb je altijd recht op re-integratie en hulp bij het vinden van werk, als je daar behoefte aan hebt. Het UWV kan je ondersteunen met advies en begeleiding, zodat je – als je dat wilt – toch weer (gedeeltelijk) aan het werk kunt.

Verrekening van inkomen (in loondienst of als ondernemer)

Je ontvangt een IVA-uitkering omdat je volledig en duurzaam arbeidsongeschikt bent. Toch mag je betaald werk doen naast je IVA-uitkering. Dat kan in loondienst, maar ook als zelfstandig ondernemer.

Belangrijk om te weten als je inkomen hebt en een WIA-uitkering:

• Geef wijzigingen in je inkomen altijd op tijd door aan het UWV om terugbetalingen te voorkomen.
• Je bent verplicht om alle inkomsten naast je IVA-uitkering te melden.
• Het UWV verrekent je inkomen grotendeels met je WGA of IVA-uitkering.

Is werken naast een IVA-uitkering lonend?

Ja, in principe is werken met een IVA- of WGA-uitkering altijd financieel aantrekkelijk. Inkomen en uitkering samen is altijd meer dan alleen je uitkering. Heb je echter een aanvullende verzekering, zoals een WGA-hiaatverzekering of WIA-excedentverzekering? Dan kan het zijn dat je inkomen nagenoeg gelijk blijft, ook als je gaat werken. Dit maakt de situatie soms complex.

Wil je weten wat dit voor jouw situatie betekent? Laat je netto besteedbaar (gezins)inkomen uitrekenen voordat je een beslissing neemt.

Herbeoordeling van je IVA-uitkering

Heb je voor een langere periode aanzienlijk inkomen? Dan kan het UWV jouw recht op een WIA-uitkering opnieuw beoordelen.

Goed om te weten: het UWV voert géén herbeoordeling uit als je met een IVA-uitkering minder dan 20% van je oude loon verdient of alleen een vrijwilligersvergoeding ontvangt.

Ontslag en einde dienstverband met een IVA-uitkering

Tijdens de eerste twee jaar van ziekte (104 weken) heb je ontslagbescherming en je werkgever heeft een loondoorbetalingsverplichting. Een toekenning of aanvraag van een vervroegde WIA-aanvraag verandert hier niets aan.

Na 104 weken vervalt deze ontslagbescherming. Je werkgever mag je dan ontslaan wegens langdurige arbeidsongeschiktheid.

Welke ontslagroutes zijn er?

• Ontslag met wederzijds goedvinden: Je beëindigt samen met je werkgever het dienstverband via een beëindigingsovereenkomst of vaststellingsovereenkomst (VSO).
• Ontslag via UWV: Kom je er samen niet uit? Dan kan je werkgever na 104 weken ziekte ontslag aanvragen bij het UWV. Hiervoor moet je werkgever toestemming krijgen. Deze route wordt minder vaak gekozen vanwege de doorlooptijd bij het UWV.

Transitievergoeding

Wordt de ontslagvergunning door het UWV toegekend, dan heb je recht op de wettelijke transitievergoeding. Bij een vaststellingsovereenkomst (VSO) geldt deze verplichting niet, maar omdat medewerking vrijwillig is, gaan werknemers in de praktijk zelden akkoord met een vergoeding die lager is dan de wettelijke transitievergoeding. Controleer daarnaast:

• Hoe wordt omgegaan met openstaande vakantiedagen?
• Wat gebeurt er met bedrijfseigendommen?
• Bovenwettelijke bepalingen vanuit de CAO.

In een VSO mogen afwijkende afspraken worden gemaakt over de hoogte van de transitievergoeding. Bekijk deze afspraken zorgvuldig of vraag onze jurist om mee te kijken. Veel werkgevers stellen een budget beschikbaar voor juridische ondersteuning.

De hoogte van de transitievergoeding hangt af van je aantal dienstjaren. Op de website van Rijksoverheid kun je berekenen hoe hoog jouw vergoeding is.

Je staat er niet alleen voor!

Denk je dat je in aanmerking komt voor een IVA-uitkering en vind je het proces van een vervroegde aanvraag bij het UWV ingewikkeld? Zoek dan professionele ondersteuning.

UwVerzuimregisseur begeleidt sinds 2018 werknemers met een chronische of progressieve aandoening én hun werkgevers bij het behouden van werk en het aanvragen van een uitkering. Wij zijn jouw vertrouwenspersoon en staan naast je in deze belangrijke fase.

We hebben ervaring met aandoeningen zoals:

• Parkinson en Parkinsonisme
• Multiple Sclerosis (MS)
• Amyotrofische Laterale Sclerose (ALS)
• Niet-aangeboren hersenletsel (NAH)
• Alzheimer
• COPD
• Huntington
• Ehlers-Danlos syndromen (EDS)
• Reuma

Wat kun je van UwVerzuimregisseur verwachten?

Wij begeleiden je in alles wat te maken heeft met werk, inkomen en uitkering. Of het nu gaat om verantwoord blijven werken of het afronden van betekenisvol werk: wij begrijpen wat er op je afkomt na een diagnose. Wij:

• Gaan mee naar afspraken (belangenbehartiger)
• Rekenen jouw netto besteedbaar inkomen uit (financieel planner)
• Coachen vanuit eigen ervaring (lotgenoot)
• Controleren de procedure (arbeidsdeskundig expert)